Het museum bezit de grootste verzameling ter wereld van werken van James Ensor. Al die werken - van schilderijen en tekeningen tot archivalia - vormen het onderwerp van een systematische studie.
Aansluitend bij de wetenschappelijke voorbereiding van de vele recente Ensortentoonstellingen in binnen- en buitenland, vatte het museum in 2010 het onderzoek van zijn omvangrijke Ensorverzameling aan. Het doel is om een bijdrage te leveren aan de situering van James Ensor binnen het ontstaan van het modernisme in de West-Europese kunst. Vooral de weinig bekende onderdelen van de Ensorcollectie zullen in dit opzicht een belangrijke bron vormen. Verder moet het onderzoek resulteren in een grondige ontsluiting van de deelcollectie Ensor.
Theoretisch en kunsthistorisch
Het Ensorproject van het KMSKA combineert twee benaderingswijzen. De eerste invalshoek bestaat uit een onderzoek naar de theoretische grondslagen van de artistieke keuzes die Ensor maakte. Dat gebeurt op basis van een analyse van de kunstkritische en kunsthistorische receptie van Ensors werk en van een ‘close reading’ van Ensors – gepubliceerde en ongepubliceerde - eigen geschriften. De tweede benadering bestaat uit een klassiek kunsthistorisch onderzoek van de primaire bronnen (archivalia), de iconografie (de betekenis van de voorstellingen), de techniek en de vormgeving van de werken. De bevindingen van occasioneel materiaaltechnisch onderzoek door fotografische opnamen met röntgen- en infraroodlicht of met de PXRF (Portable X-ray Fluorescentie Spectrometer) krijgen ook een plaats in de onderzoeksresultaten.
Ensoronderzoek toen en nu
Het KMSKA heeft ook in het verleden al een belangrijke bijdrage geleverd tot de kennis van het leven en werk van James Ensor. Museumdirecteurs Dr. Walther Vanbeselaere en Dr. Lydia Schoonbaert en conservator prof. dr. Marcel De Maeyer hebben daarbij een belangrijke rol gespeeld, zowel door de tentoonstellingen die zij organiseerden als door de publicaties die zij aan Ensor hebben gewijd. In 2004 startte het KMSKA met de organisatie van een reeks tentoonstellingen in Spanje, Japan, Mexico, België en Nederland waarin verschillende aspecten van de Ensorcollectie aan bod kwamen. Zo kon het museum nieuwe gegevens verzamelen en inzichten ontwikkelen, onder meer met betrekking tot de entourage van Ensor tijdens zijn studietijd aan de academie in Brussel (2004). Ook de precieze betekenis van Hokusai en andere Japanse inspiratiebronnen (2005) voor Ensors werk en de wijze waarop hij gebruikmaakte van studies naar levend model en kopieën naar tijdgenoten kwamen aan bod. De cruciale betekenis van het voorbeeld van Francisco Goya en dat van Odilon Redon werd in een bijzonder tentoonstellingsproject in 2009 toegelicht: Goya, Redon, Ensor. Groteske schilderijen en tekeningen. Gelijktijdig werkte het museum intensief mee aan de organisatie van Ensortentoonstellingen in Wuppertal (Von der Heydt-Museum), New York (The Drawing Centre & MoMA), Parijs (Musée d'Orsay) en Den Haag (Gemeentemuseum).
Output
Stapsgewijs zal het onderzoeksproject leiden tot de uitgave van diverse deelcatalogi van de
tekeningen (1873-80, 1880-85, 1885-1900, 1900-49), van de documenten en de archivalia en van
de 37 schilderijen van Ensor die het KMSKA bezit. Samen met andere Ensorspecialisten hebben
onderzoekers van het KMSKA ook de lancering van het nieuwe
virtuele Ensormuseum van de Vlaamse
Kunstcollectie voorbereid.
Download de
lijst met publicaties
van museummedewerkers (PDF, 70,1 kB) die eerder verschenen zijn over dit thema.
