Deze website draagt het AnySurferlabel, een Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites.

Meer informatie vindt u op www.anysurfer.be.

Achtergrondinformatie en trefwoorden

print

This page contains a glossary of recurrent terms and names in the articles published as part of the Ensor Research Project

Adri Verburg

Adri Verburg was gedurende 15 jaar directeur van het eerste laboratorium voor kleurenfotografie in Europa (in Parijs) dat het 'dye transfer'-kleurenfotoprocedé uitvoerde. Eind jaren 1980 ging zijn aandacht naar de geschiedenis van de fotografie en naar digitale toepassingen van de fotografie ten behoeve van de conservatie en restauratie van schilderijen. Hij organiseert tentoonstellingen en publiceert artikels over deze onderwerpen. In de jaren 1990 was hij adviseur van de Rijksdienst Kunsthistorische Documentatie Den Haag, of RKD, en onderzocht hij toepassingen van de fotografie voor kunsthistorisch onderzoek. Hij werkt mee aan een aantal onderzoeksprojecten en tentoonstellingscatalogi.

Ensor Research Project

Het museum wil hét centrum worden voor kunsthistorisch en materiaaltechnisch onderzoek van het oeuvre van James Ensor. Het creatieproces staat in het onderzoeksproject centraal: van idee tot afgewerkt schilderij. Het onderzoek gebeurt door een team dat bestaat uit de kunsthistorici dr. Herwig Todts en Nanny Schrijvers, restauratrice Karen Bonne en de gespecialiseerde fotografen Adri Verburg en Marie Geraerts. De resultaten van het onderzoek zullen worden voorgelegd aan een internationaal klankbordgroep van experten.

False colour-beelden

False colour-beelden zijn veelal een combinatie van beelden die zijn gemaakt met golflengtes die door het oog niet kunnen worden waargenomen - zoals X-stralen, ultraviolet of infrarood - met beelden uit het voor het oog zichtbare spectrum zoals gewone kleurenfoto’s. De fysische eigenschappen van het onderzochte object bepaalt welke golflengtes met elkaar gecomineerd moeten worden.

Geert Van der Snickt

In 2012 promoveerde Geert Van der Snickt aan de Universiteit Antwerpen tot doctor in de Conservatie-Restauratie op een onderzoek naar de identificatie van de pigmenten in Ensors schilderijen (aan de hand van X-ray fluorescentie analyses van 65 schilderijen in de verzameling van het KMSKA, de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België in Brussel, het Mu.Zee in Oostende en de voormalige Dexia-verzameling (Belfius)).

In  het vijfde nummer van museummagazine Zaal Z verscheen een interview met Van der Snickt over zijn onderzoek.

Geert VAN DER SNICKT, James Ensor’s pigments studied by means of portable and synchrotron radiation-based X-ray techniques: evolution, context and degradation, Proefschrift voorgelegd tot het behalen van de graad van doctor in de Conservatie-Restauratie aan de Universiteit Antwerpen, 2012. 

Gepolariseerd licht

Gepolariseerd licht / polarised light (POL): gewone hoge resolutiebeelden in kleur waarbij men de weerkaatsing manipuleert (of polariseert) om een rijker, meer verzadigd beeld te verkrijgen.

Herwig Todts

Herwig Todts organiseert tentoonstellingen, in het KMSKA en op andere locaties, en publiceert over 19de- en 20ste-eeuwse kunst. Het oeuvre van James Ensor is zijn belangrijkste onderzoeksgebied. In 2013 promoveerde hij aan de Universiteit Gent met een onderzoek over de artistieke en maatschappelijke opvattingen van James Ensor en de interpretatie van zijn kunst. 

Herwig TODTS, James Ensor, occasioneel modernist. Een onderzoek naar James Ensors artistieke en maatschappelijke opvattingen en de interpretatie van zijn kunst. Proefschrift voorgelegd tot het behalen van de graad van doctor in de Kunstwetenschappen, Universiteit Gent, 2013.

Infrarood opname

Infrarood opname (IR) of nauwkeuriger: infra red charged-coupled device (IRCCD). Infrarood of infrarode straling is een voor het oog niet waarneembare elektromagnetische straling, met golflengten tussen circa 780 nanometer en 1 mm (106 nm). Infraroodbeelden zijn opnames met een fototoestel bij lagere golflengtes. Infrarood ligt net onder het rood. Infrarood fotografie wordt binnen het domein van de conservatie dikwijls gebruikt om informatie te verkrijgen over de opbouw en de ondertekening van een schilderij. Ook latere wijzigingen en toevoegingen kunnen hiermee opgespoord worden.

Infrarood reflectie false colour

Via infrarood reflectie kunnen ook false colour- beelden worden gemaakt (IRR-FC)

Karen Bonne

Karen Bonne heeft in 2010 haar master restauratie-conservatie behaald aan Artesis Hogeschool, Academie voor Schone Kunsten Antwerpen. Ze werkte mee aan een onderzoeksproject (BOF) rond paletten en verfdozen van Belgische kunstenaars tussen 1850 en 1950 in samenwerking met de UA, departement scheikunde. Als stagiaire was ze werkzaam in het Koninklijk Instituut voor Kunstpatrimonium (Brussel) in het atelier schilderkunst.

Kleur

Kleur is een eigenschap van licht die wordt bepaald door de verschillende golflengtes waaruit dat licht is samengesteld. Mensen nemen licht waar wanneer elektromagnetische straling met een golflengte tussen 750 en 400 nanometer het oog bereikt. De samenstelling van golflengtes wordt het spectrum genoemd.
De kleur van een oppervlak wordt bepaald door het deel van het licht dat door dat oppervlak wordt weerkaatst.

Marie Geraerts

Marie Geraerts was als architecte 10 jaren werkzaam in de bouw, waarna ze medio jaren 1990 koos voor een opleiding als restaurator van schilderijen aan de Academie Beeldende Kunsten te Anderlecht (1994-2000). Daarna studeerde ze kunstwetenschappen en archeologie aan de Vrije Universiteit Brussel (2000-2004) en maakte daar een eindverhandeling over de houten dragers van de schilderijen van Peter Paul Rubens. Ze was enkele jaren werkzaam in het Centrum Rubenianum en als assistente aan de VUB. Sedert 2009 werkt ze freelance voor het KMSKA voor het Rubensonderzoek en vervolgens het Ensor Research Project. Ze onderzoekt samen met fotograaf Adri Verburg schilderijen door middel van infrarood-, ultraviolet- en röntgenopnames.

Normaal licht

Normaal licht / normal light (doorgaans afgekort: NL): gewone hoge resolutiebeelden in kleur.

Pentimento

Een pentimento is een wijziging in een schilderij. Soms bedenkt de kunstenaar zich tijdens het schilderen en laat die verandering sporen na. Pentimento, of pentimenti in het meervoud, is een Italiaans woord dat afgeleid is van het werkwoord pentirsi, wat 'tot inkeer komen' betekent.

Stereomicroscoop

Een microscoop met twee objectieven. De gebruiker kijkt met beide ogen en krijgt een beeld waarin diepte wordt gezien.

Strijklicht

Strijklicht / raking light (RL): hierbij wordt het schilderij zo rakelings mogelijk belicht. Strijklichtopnames gebeuren in gewoon (dag)licht.

Ultraviolet fluorescentie

UV fluorescentie / UV fluorescence (UVF) Ultraviolet fluorescentie, ook wel black light genoemd, is elektromagnetische straling net buiten het deel van het kleurenspectrum dat met het menselijk oog waarneembaar is. De golflengte ligt tussen 10 en 400 nanometer, dus 'voorbij het violet' met frequenties hoger dan die van violet: de ultraviolette stralen van het spectrum. UVF wordt het meest gebruikt om de vernislaag te bekijken. Als er geen vernis op zit, kunnen bepaalde pigmenten die fluorescerende kwaliteiten hebben oplichten.

Ultraviolet reflectie false colour

UV reflectie false colour (UVR-FC). Ultraviolet reflectie wordt gebruikt om te experimenteren in false colour-beelden.

X-ray fluorescentie analyse

Een analystechniek die gebruik maakt van röntgenstraling om de chemische samenstelling van een stof zichtbaar te maken. In dit geval om pigmenten, verven, e.d. te identificeren. 

Xavier Tricot

Ensorkenner

share

Correspondentieadres

Lange Kievitstraat 111-113 bus 100, B-2018 Antwerpen

T +32 (0)3 224 95 50