Deze website draagt het AnySurferlabel, een Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites.

Meer informatie vindt u op www.anysurfer.be.

Ensor in valse kleuren

print

Het materiaaltechnisch onderzoek van de schilderijen van James Ensor wordt uitgevoerd in het restauratieatelier van het KMSKA. In deze reeks willen we ook graag de gebruikte methodes en technieken voorstellen. Adri Verburg heeft het deze keer over het false colour-beeld dat verschillende technieken combineert.

James Ensor, Bloemen en groenten (False colour-beeld)

James Ensor, Bloemen en groenten (False colour-beeld)

False colour-beelden zijn afbeeldingen die voorwerpen in een andere kleur weergeven dan de 'werkelijke' kleur die het menselijk oog waarneemt of die een gewone kleurenfoto toont. False colour-beelden zijn veelal een combinatie van beelden die zijn gemaakt met golflengtes die door het oog niet kunnen worden waargenomen - zoals X-stralen, ultraviolet of infrarood -  met beelden uit het voor het oog zichtbare spectrum, zoals gewone kleurenfoto’s. De fysische eigenschappen van het onderzochte object bepaald welke golflengtes met elkaar gecombineerd moeten worden. 
Beelden die buiten het zichtbare spectrum zijn gemaakt, worden weergegeven in grijswaarden. Deze zijn vaak moeilijk leesbaar doordat het menselijk oog slechts 16 gradaties grijs kan onderscheiden. Door deze beelden te verwerken tot false colour-beelden worden de grijswaarden omgezet in kleurverschillen waarvoor het oog veel gevoeliger is. Het oog kan immers miljoenen kleurschakeringen onderscheiden en zo uiteraard veel meer zien.

James Ensor, Bloemen en groenten (detail false colour-beeld)

James Ensor, Bloemen en groenten (detail false colour-beeld)

Bij infrarood false colour-opname, of een IRR FC van een schilderij wordt uitgegaan van een normaal kleurbeeld opgebouwd uit de drie banden -rood, groen en blauw - van het zichtbare spectrum en een infrarood opname in de band van 950 tot 1050 nm. Deze opname wordt gecombineerd met de rode en groene band van het normaal kleur beeld en de blauwe band wordt niet gebruikt.

Deze techniek geeft een beter leesbaar beeld dan een infraroodbeeld. De relatie van de bovenliggende zichtbare laag met de opbouw en veranderingen in onderliggende, normaal onzichtbare lagen is beter zichtbaar. Bij deze Bloemen en groenten wordt bijvoorbeeld duidelijk dat Ensor rechts achteraan een vaas of karaf had geschilderd en zich later heeft bedacht, een pentimento. Hij had het ook al eerder gesigneerd , iets boven de huidige signatuur. Daarnaast geven de kleurverschuivingen in het infrarood false colour-beeld, of IRR FC, informatie over de in het schilderij gebruikte pigmenten. Azuriet wordt weergegeven als donkerblauw, lapis lazuli als rood en rode lak als oranje.

 
James Ensor, Bloemen en groenten (gewone kleurenfoto)

James Ensor, Bloemen en groenten, KMSKA


Meer over het schilderij

James Ensor, Bloemen en groenten, 1896
Olieverf op doek, 81,5 x 100,3, r.o.: ENSOR/ 1896 , inv. nr. 1959.
Verzameling Ernest Rousseau, Brussel; geschonken aan het museum door een groep museumvrienden, zijnde mevrouw Georges Born, de heren Alphonse Aerts, Henri Fester, Charles Franck, François Franck, Louis Franck, Laurent Fierens, Charles Good, Théo Kreglinger, Ivan Maquinay, Enrique Mistler, Max Osterrieth en Maurice Speth, 1921.

  share

Correspondentieadres

Lange Kievitstraat 111-113 bus 100, B-2018 Antwerpen

T +32 (0)3 224 95 50