Alle meesterwerken

God de Vader met zingende en musicerende engelen

Hans Memling
  • Inventarisnummer 778 - 780
  • Datering (1483 - 1494)
  • Afmetingen 165 × 672 cm
  • Materiaal Olieverf op paneel
Lees meer
Schilderij Christus met zingende en musicerende engelen van Hans Memling

Altaarstuk van Hans Memling

Deze drie schilderijen gunnen je een blik in de hemel. Tegen een gouden achtergrond met donkere wolken zie je God de Vader omringd door engelen. Op zijn kraag schilderde Memling de woorden 'Agyos o Theos', Heilige God. De drie edelstenen op zijn mantelspeld verwijzen naar de Heilige Drievuldigheid: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Met zijn kroon en kristallen bol is hij heerser van het christelijke rijk op hemel en aarde.

Memlings zingende engelen

De engelen zingen en musiceren erop los. De instrumenten die ze bespelen, geven een mooi overzicht van de 15de-eeuwse muziekinstrumenten. Op het linkerluik zie je van links naar rechts het psalterium, de tromba marina, de luit, de trompet en een schalmei. Op het rechterluik staan van links naar rechts de rechte trompet, de trompet in lusvorm, het portatief orgel, de harp en de vedel.

Fragment van altaarstuk

Deze drie schilderijen maakten ooit deel uit van een reusachtig altaarstuk. Ze vormden waarschijnlijk het bovenste gedeelte. Onder de drie schilderijen pronkte het centrale thema: een levensgrote Hemelvaart van Maria, geflankeerd door afbeeldingen van vier heiligen en twee apostelen. Het geheel was monumentaal. Memling liet zich daarom vrijwel zeker helpen door assistenten. Jammer genoeg gingen de andere retabelstukken verloren.

Retabel Nájera vanuit Brugge

Het altaarstuk was bestemd voor het Benedictijnse klooster Santa María la Real in het Noord-Spaanse Nájera. De kloosteroverste van Nájera, Gonzalo de Cabredo, bestelde het in 1483. Pas elf jaar later prijkte het veelluik boven het hoofdaltaar. Waarom zo laat? Waren er onderbrekingen in de uitvoering of had Memling daadwerkelijk elf jaar nodig om het schilderij af te werken? De verflagen zijn nochtans snel, efficiënt en economisch aangebracht. De uitwerking van zo’n gigantisch werk vergde ongetwijfeld veel tijd. Spanje lag ook niet bij de deur. De communicatie met Brugge, de stad waar Memling werkte, zal zeker een hindernis geweest zijn.

Vlaamse Primitieven

De Duitse kunstenaar Memling bracht het grootste deel van zijn carrière in Brugge door. Zijn stijl en techniek sluiten bijgevolg naadloos aan bij de 15de-eeuwse Zuid-Nederlandse schilderkunst. Met recht en rede wordt hij als één van de grote Vlaamse Primitieven beschouwd. Er blijft een uitzonderlijk groot aantal van zijn panelen bewaard, waaronder deze God de Vader met zingende en musicerende engelen in het KMSKA in Antwerpen.

16 jaar in restauratie

God de Vader met zingende en musicerende engelen is een laat werk van Hans Memling. Hij maakte het aan het einde van zijn carrière. Het was één van de belangrijkste opdrachten die de schilder ooit kreeg toegewezen. Het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen kocht het werk aan in 1895. In 2001 ging een uitvoerige restauratie van start. Die nam in totaal 16 jaar in beslag. Onder meer een gevolg van de enorme oppervlakte én het complexe karakter van de behandeling.

Meer weten?

Schilderij Christus met zingende en musicerende engelen van Hans Memling
Het engelenconcert van Memling

Wat als je instrumenten uit de 15de eeuw zou kunnen bespelen? Hoe zou dat klinken? Oltremontano zocht het voor ons uit.

Lees meer