Alle artikels

Vijfmaal kunstzinnig citytrippen

Lees meer
Schilderij Jacopo Pesaro, bisschop van Paphos, door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus van Titiaan

Wanderlust? Ook onze kunstwerken kennen die drang. Gevolg? Onze belangrijkste werken pronken momenteel in toonaangevende musea in binnen- en buitenland. Kan je niet wachten op de heropening om de collectie te bewonderen? Boek een citytrip en zoek hen op! Vijf bestemmingen, vijf topwerken.

1. Oostende: Daken in Oostende, James Ensor

Het zeetje, altijd goed voor een dagje weg. Al heb je geen garantie op zon. Iedereen kent die luchten aan de kust waarbij de horizon vervaagt. In vijftig tinten grijs. Maar veranderlijk mooi. De wind is een vluchtige beeldhouwer. Elke seconde zien de wolkenmassa’s er anders uit. Soms belicht de zon een flard van een wolk. Of schijnt ze dwars door de wolken heen, als een soort goddelijk sein. Dan stort de regen weer naar beneden, mee met de windrichting. De zee reflecteert het gewoel en hoge golven spelen het weerspel mee.

Schilderij Daken in Oostende van James Ensor
Daken in Oostende James Ensor

In het schilderij Daken in Oostende geeft James Ensor zo’n typisch Belgische lucht weer. In dikke streken over een dunne laag verf. Niet nauwkeurig, maar wel heel voelbaar. Zeker op dit grote formaat - zo’n twee op anderhalve meter - ongewoon voor zo’n abstract landschap. Een regenjas, iemand? Of toch gewoon even langs gaan in Mu.ZEE om opgeslokt te worden door de wolken?

 

Dromen van parelmoer. De Ensor-verzameling van het KMSKA in Oostende

Nog tot 1 maart 2020

Mu.ZEE

2. Amsterdam: Bernardo Bembo, Hans Memling

Hans Memling was gespecialiseerd in portretten, van (jonge) mannen, met een weelderige haardos. Niet exclusief, natuurlijk. Maar mannelijke opdrachtgevers waren er bij Memling van verzekerd dat hun kapsel shampooreclame waardig was. Zo ook Bernardo Bembo op dit portret. Memling schilderde de Venetiaanse ambassadeur en staatsman in een modieus zwart kostuum tegen een landschap vol details. Zo’n portret met landschap was een trend in Italië en Memling was één van de eersten in onze contreien om de mode over te nemen.

Schilderij Man met de munt van Hans Memling
Bernardo Bembo, staatsman en ambassadeur van Venetië Hans Memling

Ongewoon voor de schilder is dat de geportretteerde ons recht aankijkt. Zij het wel met een dromerige blik. Misschien droomt hij al van zijn volgende bestemming? Hij vertrekt immers in oktober vanuit Amsterdam naar Parijs. Naar het Louvre, voor de Leonardo da Vinci retrospectieve. Om herenigd te worden met Ginevra de’ Benci? Het is waarschijnlijk Bernardo Bembo die aan de jonge Leonardo vroeg om haar beeltenis te schilderen. Bembo en de’ Benci hielden er buiten hun beider huwelijken een platonische relatie op na. Love is in the air.

 

Bernardo Bembo, staatsman en ambassadeur van Venetië

In het Rijksmuseum, tot 6 oktober 2019

In het Louvre, van 24 oktober 2019 tot 24 februari 2020

3. Antwerpen: De dans, Fausto Melotti

Zin om te dansen? Laat je inspireren door de tien dansparen van Fausto Melotti. Ken je dat, zo van die kunst waarin niks klopt en die tegelijkertijd alles zo juist weet te vatten? Dat is De dans. Met draadjes die rondwervelende mensen voorstellen. Of toch, per paar staat er eentje stil, klaar om de volgende pas te zetten. De partner draait en keert. Eenvoudiger kan je danspassen nauwelijks voorstellen. En toch heb je aan die draadjes genoeg om de hele beweging te zién. Kunst in al zijn essentie. Geen wonder dat juweelontwerpers Wouter & Hendrix dit werk kozen om hun Wonderkamer in DIVA mee te vullen.

Sculptuur De dans van Fausto Melotti
De dans Fausto Melotti

De Italiaanse kunstenaar Fausto Melotti wilde kunst maken zonder gewicht, in absolute harmonie. Plexiglas weegt nog wel wat, de figuurtjes zijn licht in hun gebrek aan een echt lichaam. De tien paren staan op even grote afstand van elkaar in twee rijen gerangschikt. Muziek was de grote liefde van de beeldhouwer. Deze dans maakt het ritme van noten tastbaar, en geeft een nieuwe betekenis aan het woord ‘lichtvoetigheid’. Let’s dance!

 

Wonderkamer II: Wouters & Hendrix

13 september 2019 - 16 februari 2020 
DIVA

4. Venetië: Jacopo Pesaro, Titiaan

Jacopo Pesaro, bisschop van Paphos, door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus. Een uitzonderlijk lange titel met veel informatie. Alleen zegt deze voorstelling ons niet meer zoveel. Toch houden leiders nog steeds van een symbolische setting om zich met andere leiders te laten afbeelden. Denk maar aan president Trump bij zijn ontmoeting met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Op dit schilderij is het een bisschop, Pesaro dus, van het huidige Cyprus, die een belangrijke overwinning op de Turken behaalde. Als beloning mag hij een heilige van hoge rang ontmoeten. Dat kan niet zomaar, dus is er een paus nodig als bemiddelaar.

Schilderij Jacopo Pesaro, bisschop van Paphos, door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus van Titiaan
Jacopo Pesaro, bisschop van Paphos, door paus Alexander VI Borgia voorgesteld aan de heilige Petrus Titiaan

Het is Jacopo Pesaro zelf die het schilderij bestelt. Bij Titiaans leermeester Bellini, die de eerste lijnen zet. Titiaan is nog een twintiger en werkt er vervolgens zo’n zeven jaar aan. En dat zie je. De tijd schuift in dit schilderij van de Heilige Petrus naar de bisschop en de paus. Waar de houterige heilige verdrinkt in zijn roze plooien, zijn de twee andere mannen realistische portretten. Met de magnifieke pauselijke mantel als climax. Titiaan weet dan hoe hij zijn olieverf kan inzetten om de glans en textuur van de stof weer te geven. Zelden kan je op één schilderij de ontwikkeling van de maker ervaren. Dat maakt dit werk uniek. Het was trouwens een andere leider, koning Willem I, die het werk kocht voor het museum.

 

Da Tiziano a Rubens

5 oktober 2019 – 1 maart 2020

Palazzo Ducale

5. Wenen

Een handje van 3 mm, een bloemknop van 1 mm ‒ alles is mini in Madonna bij de fontein van Jan van Eyck. Maar met maximumresultaat. Deze Madonna is het kleinste gekende paneel van de Vlaamse meester. Van Eyck weet in een uiterst compacte compositie toch een kostbaar tafereel in goud, brokaat en parelmoer te realiseren. Geschilderd twee jaar voor zijn dood, is dit het werk van een schilder op het hoogtepunt van zijn kunnen. Elk detail is juist. Van de tedere houding van Jezus tot de tiara’s van de engelen.

Schilderij Madonna bij de fontein van Jan van Eyck
Madonna bij de fontein Jan van Eyck

Voor de kijker is het een waar zoekplaatje. Zag je de reflecties van een raam tussen de waterspuwende draken? En kan je alle bloemen herkennen? Behalve de rozenstruiken achter de Madonna zijn er nog aardbeibloemen, lelietjes-van-dalen, irissen, viooltjes en pioenen. Achter Maria zie je bloemen, maar ook dieren verwerkt in de rode stof. Herken je ze allemaal? De vogels, rammen, hazen en katachtigen? Zelfs het doek waarin Jezus gewikkeld zit, is gedecoreerd.

 

Geen wonder dat dit klein mirakelpaneel een geëerde gast is in het Weense Kunsthistorisches Museum. Voor deze gelegenheid kan je voor- én achterkant bewonderen. Want ja, ook die voorzag Van Eyck van een textuurillusie.

 

Als Ich Can

Tot januari 2020

Kunsthistorisches Museum