Alle artikels

Rubens in L.A.

Restauratie

Twee schilderijen van Peter Paul Rubens krijgen een restauratiebehandeling in Los Angeles. Een gesprek met Gwen Borms (hoofd restauratieatelier) over lange afstandsrestauraties.

Lees meer
Portret van Gwen Borms

Twee werken van Rubens uit de collectie van het KMSKA zijn onlangs naar L.A. gereisd voor de expo 'Picturing Antiquity' in het J.Paul Getty Museum. Dat zal wel, dacht COVID-19, waardoor het museum zich genoodzaakt zag om zijn prestigieuze Rubensexpo met een jaar uit te stellen. Terug naar huis dan maar? Gelukkig niet! Tijdens hun verlengd verblijf krijgen de twee schilderijen een behandeling in het restauratieatelier van het gerenommeerde Amerikaanse instituut. Gwen Borms zwaaide de werken uit en vertelt ons alles over de behandeling-op-afstand.

Schilderijen Heilige drievuldigheid en Jan-Gaspard Gevartius van Peter Paul Rubens
Twee werken van Rubens reisden naar L.A. Links: Heilige drievuldigheid - Rechts: Jan-Gaspard Gevartius

Terwijl wij met z'n allen thuisblijven, steken zij de Atlantische oceaan over: Het portret van Jan-Gaspard Gevartius en De Heilige Drievuldigheid. Twee olieverfschilderijen op paneel die om verschillende redenen aan een restauratiebehandeling toe zijn.

 

Kari Rayner zal zich over het portret van Gevartius ontfermen. Devi Ormond neemt de Heilige Drievuldigheid voor haar rekening. Ze worden met raad en daad bijgestaan door Ulrich Birkmaier, senior conservator van The J.Paul Getty Museum.

 

 

Jan-Gaspard Gevartius

Wat is er aan de hand met dit portret? Ontdek welke problemen de restaurator in Los Angeles zal aanpakken.

Gebeurt het vaak dat we onze restauraties uitbesteden aan andere museum?

Gwen Borms: "Vaak is veel gezegd. De meeste restauraties gebeuren uiteraard in ons eigen atelier, dat op volle toeren draait. Ik denk dat we op jaarbasis 1 à 2 werken door andere instellingen laten restaureren. Zo stond het Kunsthistorisches Museum in Wenen in voor de restauratie van onze Venus Frigida, ook een werk van Rubens. Het Mauritshuis heeft onlangs Huwelijksfeest van Jan Steen voor ons gerestaureerd. En het is niet de eerste keer dat we samenwerken met The Getty. Eerder stond het atelier daar ook al in voor de restauratie van twee panelen van Gerard David."

Mooie tegenprestatie

Waarom kiezen we voor die projecten voor het restauratieatelier van een ander museum?

Gwen Borms: "Een belangrijke reden is kennisuitwisseling. Het is één manier om op de hoogte te blijven van nieuwe ontwikkelingen binnen het vakgebied. De restauratiewereld is continu in verandering. Het is belangrijk om op de hoogte te blijven van wat er zich internationaal allemaal afspeelt. In dit specifieke geval betaalt The Getty ook de volledige behandeling, inclusief transport. Dat heeft alles te maken met het feit dat één van de werken als bruikleen is gevraagd voor een tentoonstelling die zij organiseren. Een mooie tegenprestatie, dus."

Heilige drievuldigheid

Waarom is dit Rubenspaneel aan restauratie toe? We zetten alle problemen op een rijtje.

Alleen maar voordelen! Of zitten er ook minpunten aan een externe restauratie?

Gwen Borms: "Het is uiteraard iets moeilijker om zo'n project van hieruit op te volgen. Door de grote afstand kunnen we de werken niet regelmatig fysisch bestuderen. Er wordt dan ook heel wat beeldmateriaal over en weer gestuurd. Dat compliceert en vertraagt de besluitvorming."

Hoe kan je van hieruit controle uitoefenen op wat er in L.A. gebeurt?

Gwen Borms: "Er is regelmatig digitaal overleg met de restauratoren die alles met ons delen. Wij doen op onze beurt hetzelfde. Alle informatie, archiefstukken en literatuur stellen we beschikbaar voor elkaar. Voor ze vertrokken, hebben we de werken hier nog grondig bestudeerd en gefotografeerd. Ze kregen ook een conservatiebehandeling zodat het transport naar de VS veilig kon verlopen."

De restauratiewereld is continu in verandering. Het is belangrijk om op de hoogte te blijven van wat er zich internationaal allemaal afspeelt.

Gwen Borms

Wat bespreken jullie tijdens zo'n digitaal overleg?

Gwen Borms: "De toestand van de werken en de mogelijke technieken en materialen die gebruikt zullen worden tijdens de behandeling. We praten ook over de resultaten van het onderzoek dat aan de restauratie vooraf gaat en zoeken samen naar antwoorden op materiaal-technische vraagstukken. Het paneel van het portret van Jan-Gaspar Gevartius is bijvoorbeeld erg kwetsbaar. Er zitten verschillende barsten langs de voegen. Voor die hersteld kunnen worden, moeten we achterhalen waar ze vandaan komen."

Zou je in normale coronavrije omstandigheden naar L.A. reizen om een en ander op te volgen?

Gwen Borms: 'Met heel veel plezier." (lacht)

Restauratie steunen? Doe een gift!

De Koning Boudewijnstichting verleent haar medewerking aan de restauratie van topstukken uit de collectie van het KMSKA. Giften vanaf 40 euro per jaar aan de Stichting geven aanleiding tot een belastingvermindering van 45% op het werkelijk gestorte bedrag.

Doe een online gift!