KMSKA LAAT - Gerrit Valckenaers

Lezing door Gerrit Valckenaers in het kader van de tentoonstelling Zingend rood

Wat als kleuren kunnen klinken – en klanken zichtbaar worden? In deze rijk geïllustreerde lezing neemt Gerrit Valckenaers u mee in een fascinerende geschiedenis van de wisselwerking tussen zien en horen. Aan de hand van beeldprojecties en muziekfragmenten onderzoekt hij hoe kunstenaars en componisten doorheen de eeuwen hebben gezocht naar een gemeenschappelijke taal van kleur en klank.

De zoektocht begint bij Isaac Newton, die al verbanden legde tussen kleurgradaties en muzikale intervallen. Ze loopt verder via de modernistische experimenten van het Bauhaus en de radicale verbeelding van het Futurisme, waar kunstenaars de zintuigen wilden vermengen en de grenzen tussen disciplines opheffen.

Centraal staat het intrigerende fenomeen van de synesthesie: het vermogen om zintuiglijke indrukken te vermengen. Componisten als Alexander Scriabin droomden van totaalkunstwerken waarin muziek, kleur en licht samensmelten. Zijn visionaire lichtprojecties – ontworpen als integraal onderdeel van zijn muziek – openen een wereld waarin klank letterlijk zichtbaar wordt.

Ook bij Olivier Messiaen krijgt muziek een uitgesproken kleurdimensie: zijn harmonieën zijn doordrongen van persoonlijke, bijna mystieke kleurervaringen. In de twintigste eeuw zetten spectralisten zoals Gérard Grisey en Luc Brewaeys deze traditie verder, door klank te benaderen als een spectrum – verwant aan licht en kleur.

Doorheen de lezing legt Valckenaers verrassende verbanden met werken uit Zingend rood, en toont hij hoe beeldende kunst en muziek elkaar wederzijds beïnvloeden. Zo ontstaat een meeslepende reis langs ideeën, experimenten en zintuiglijke verbeelding, waarin horen en zien elkaar voortdurend uitdagen en verrijken.
 

Gerrit Valckenaers is musicoloog, docent muziekgeschiedenis en radiomaker bij Klara, waar hij onder meer het programma Valckenaers & Vanhoudt samenstelt. Hij is lid van de groep The Colorist. In 2024 verscheen zijn boek Tumult. De muziek van de twintigste eeuw in 32 meesterwerken. In 2026 verschijnt een nieuwe editie van Venetië. De klank van de stad, in samenwerking met Eric Min.